newwoman.gr

Στην αρχή, είναι φυσιολογικό τα παιδιά να δυσκολεύονται να κατανοήσουν τι συμβαίνει, ενώ συχνά πιστεύουν ότι ευθύνονται τα ίδια για τον χωρισμό. Η ανασφάλεια που βιώνουν μπορεί να εκφραστεί με πολλούς τρόπους: γίνονται πιο προσκολλημένα στους γονείς, φοβούνται να μείνουν μόνα τους, δυσκολεύονται να συγκεντρωθούν ή να πάνε στο σχολείο ή παρουσιάζουν αλλαγές στον ύπνο και την όρεξή τους.

Δεν είναι σπάνιο, επίσης, να εμφανιστούν ψυχοσωματικά συμπτώματα, όπως πονοκέφαλοι, πόνοι στην κοιλιά, ζαλάδες ή ακόμη και εμετοί, ιδιαίτερα πριν από την επίσκεψη στον γονέα με τον οποίο δεν διαμένουν. Οι παραπάνω αντιδράσεις δεν πρέπει να μεταφράζονται από τον γονέα που έχει την επιμέλεια ως άρνηση του παιδιού να δει τον άλλον γονέα. Ως επί το πλείστον, αποτελούν την έκφραση της εσωτερικής του σύγκρουσης και του συναισθηματικού φορτίου που δυσκολεύεται να εκφράσει με λόγια.
Ο «εμετός», λόγου χάρη, είναι ένας συμβολικός τρόπος να αδειάσει το περιεχόμενο του στομάχου του, περιεχόμενο που ασυνείδητα συνδέεται με τη «μαμά» ώστε να μπορεί να καταπιεί τον «μπαμπά», έναν άλλο δηλαδή, που δεν πρέπει να μπερδευτεί μέσα του με τον γονέα που έχει «συνηθίσει» (Ντολτό, 2013).

Η παιδική ηλικία είναι μια ιδιαίτερα σημαντική περίοδος για την ανάπτυξη του εγκεφάλου και των συναισθηματικών δεσμών. Όταν ένα παιδί μεγαλώνει μέσα σε ένα περιβάλλον γεμάτο συγκρούσεις, το χρόνιο στρες μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση, τη συναισθηματική του ισορροπία αλλά και τη μαθησιακή του πορεία. Γι' αυτό, οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η συνεχής έκθεση των παιδιών σε εντάσεις μεταξύ των γονέων είναι πιο επιβαρυντική για την ψυχική τους υγεία από έναν ήρεμο και ώριμο χωρισμό.

Παράλληλα, όταν ένα ζευγάρι αποφασίζει να ακολουθήσει διαφορετικούς δρόμους, είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ψυχοσύνθεση του ανηλίκου η διατήρηση της σχέσης του και με τους δύο γονείς. Όταν ο γονέας που δεν ζει μαζί του ακυρώνει συχνά τις συναντήσεις ή απομακρύνεται από τη ζωή του, το παιδί μπορεί να νιώσει εγκατάλειψη και απόρριψη. Η συνέπεια, η σταθερή παρουσία και η ουσιαστική επικοινωνία το βοηθούν να αισθάνεται ότι εξακολουθεί να αγαπιέται και από τους δύο, παρά τον χωρισμό.

Τελικά, είναι καλύτερο οι γονείς να μένουν μαζί μόνο «για τα παιδιά»; Η απάντηση, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι αδιαμφισβήτητα όχι.  Όταν ένας γάμος χαρακτηρίζεται από συνεχείς καβγάδες, ένταση και ψυχρότητα, τα παιδιά επιβαρύνονται περισσότερο από όσο σε ένα διαζύγιο που πραγματοποιείται με σεβασμό και συνεργασία. Ο χωρισμός δύο ανθρώπων  είναι αναμφίβολα μια δύσκολη εμπειρία για όλη την οικογένεια που όμως διδάσκει στα παιδιά υγιείς τρόπους διαχείρισης δύσκολων καταστάσεων, είναι ένα μάθημα ζωής.

Αυτό που χρειάζονται περισσότερο τα παιδιά μετά τον χωρισμό είναι να νιώθουν ασφαλή. Έχουν ανάγκη να ακούσουν ξεκάθαρα ότι δεν ευθύνονται για το διαζύγιο, ότι και οι δύο γονείς θα συνεχίσουν να τα αγαπούν και να βρίσκονται δίπλα τους.
Είναι ανάγκη, λοιπόν, να διαφυλάξουν το παιδί τους, να του δηλώσουν από κοινού, σε όποια ηλικία κι αν βρίσκεται, το εξής: «Δεν μετανιώνουμε που γεννήθηκες». Με τον τρόπο αυτό «ξεριζώνουν» την όποια πιθανή ενοχή, φόβο ή ανασφάλειά του σε σχέση με την ευθύνη του για τον χωρισμό των γονιών του. Οι σταθερές καθημερινές συνήθειες, η ήρεμη επικοινωνία μεταξύ των γονέων, η αποφυγή συγκρούσεων μπροστά στο παιδί και η ενθάρρυνσή του να εκφράζει ελεύθερα όσα αισθάνεται αποτελούν τους σημαντικότερους προστατευτικούς παράγοντες για την ψυχική του υγεία.

Συμπερασματικά, το διαζύγιο δεν είναι από μόνο του αυτό που καθορίζει την ψυχική υγεία ενός παιδιού, αλλά το πλαίσιο μέσα στο οποίο συμβαίνει και κυρίως ο τρόπος με τον οποίο το διαχειρίζονται οι γονείς. Τα παιδιά έχουν ανάγκη από σταθερότητα, αγάπη και κυρίως από την αίσθηση ότι, παρά τις αλλαγές στη ζωή των ενηλίκων, εκείνα παραμένουν προτεραιότητα.

Όταν οι γονείς καταφέρνουν να βάλουν στην άκρη τις προσωπικές τους συγκρούσεις και να συνεργαστούν με σεβασμό γύρω από τις ανάγκες του παιδιού, τότε το διαζύγιο παύει να είναι μόνο μια απώλεια. Μπορεί να μετατραπεί σε μια διαδικασία προσαρμογής που, αν και δύσκολη, δεν στερεί από το παιδί τη δυνατότητα να αναπτυχθεί ψυχικά υγιές και συναισθηματικά σταθερό.